ناباروری زنان و راهکارهای لازم: دکتر فائزه شهبازی

برنامه ریزی برای بارداری می تواند بسیار هیجان انگیز باشد و به برنامه ریزی های مناسب نیز نیاز دارد. یکی از نکاتی که باید به آن توجه کرد قدرت ناباروری زوجین و اینکه آیا علائم ناباروری در آنها وجود دارد یا خیر. به عبارت دیگر ممکن است سال ها برای بارداری تلاش کرده باشید، یعنی رابطه محافظت نشده داشته اید اما هنوز هم بازار نشده اید. در این زمان باید عوامل زیادی را بررسی کنید. در این مقاله به معرفی کامل ناباروری زنان ، علائم و درمان این مشکل می پردازیم.

بین 10 تا 15 درصد زوجین ناباروری را تجربه می‌کنند. زمانی گفته میشود زوجی نابارور هستند که پس از یک سال تلاش و مقاربت بدون پیشگیری زوجین نتوانند بچه دار شوند. در این بین تقریبا علت یک سوم ناباروری‌ها مربوط به زن و یک سوم مربوط به مرد‌ و در باقی موارد یا مشکل از هر دو سمت است یا علت نازایی قابل تشخیص نیست.

علائم ناباروری زنان

اگر در باردار شدن به مشکل برخورده اید، بدانید که تنها نیستید. تاکنون ۱۲ تا ۱۳ درصد از زوجین مشکلات ناباروری را تجربه کرده اند. این آمار در دنیا به ۱۷ درصد نیز رسیده است. در حالی که ممکن است شناسایی علائم ناباروری زنان مشکل باشد، اما در این قسمت به معرفی تعدادی از این علائم می پردازیم. 

  • پریودهای نامنظم

 متوسط سیکل قاعدگی زنان حدود ۲۸ روز است. اما اگر باز هم سیکل قاعدگی چیزی بین ۲۱ تا ۳۵ روز باشد و تا زمانی که این عدد ثابت باشد،  باز هم سیکل نرمال در نظر گرفته می شود. با داشتن پریودهای نامنظم، سیکل قاعدگی غیر قابل پیش بینی می شود و نمی توان فهمید که سیکل بعدی چه زمانی شروع می شود. این مشکل به دلیل اختلالات هورمونی مانند پرکاری یا کم کاری تیروئید، هایپرپرولاکتینمی یا سندروم تخمدان پلی کیستیک به وجود می آید که همگی می توانند به ناباروری زنان منجر شوند.

 

اپلیکیشن مینت

  • نداشتن پریود

 زندگی استرس زای دائمی یا ورزش های شدید می تواند باعث جا انداختن پریود شود. اگر چند ماه است که پریود نشده اید بهتر است به پزشک مراجعه کنید.

  • پریودهای سنگین و دردناک

قاعدگی هایی که  زندگی عادی را مختل می کنند، می‌توانند از نشانه‌های فیبروم های رحمی یا اندومتریوز باشند. اندومتریوز ۲۰ تا ۴۰ درصد از دلایل ناباروری در زنان است. 

  • رابطه جنسی دردناک

 رابطه جنسی دردناک در زنان به یکی از مشکلات رایج تبدیل شده است و این در حالی است که آنها فکر می کنند که این مشکل، جزئی معمولی از زندگی آنها است. اما ممکن است رابطه زناشویی دردناک به دلیل رخ دادن شرایطی مانند اندومتریوز و بیماری های النهابی لگنی باشد.

  • علائم عدم تعادل هورمونی

 افزایش وزن ناگهانی،  ریزش مو، ضعف و سستی دائم، سردرد، ترشحات نوک سینه، داشتن موی صورت و یا جوش های شدید می تواند از دلایل اختلالات هورمونی باشد. در این شرایط به دلیل اینکه هورمون های بدن نامتعادل است می تواند باروری را با مشکل روبرو سازد.

  • خارش و درد واژن

 خارش و درد به ویژه همراه با ترشحات واژن می تواند از نشانه های عفونت های واژینال باشد.  اگر این عفونت ها درمان نشوند، میتواند به ناباروری منجر شوند. این عفونت ها عبارتند از کلامیدیا، سوزاک و مایکوپلاسما.

فرایند باروری

تخمک گذاری

تخمک گذاری

برای داشتن باروری موفق، مراحل مختلفی باید به درستی انجام شود که این مراحل عبارتند از:

  • یکی از تخمدانها تخمک بالغ آزاد کند.
  •  تخمک به سمت لوله های فالوپ حرکت کند.
  •  اسپرم به سوی رحم حرکت کند، و در مسیر حرکت به سمت رحم و در لوله های فالوپ همان تخمک را بارور کند.
  •  تخمک بارور شده در لوله های فالوپ پایین برود به سمت رحم حرکت کند.
  • تخمک بارور شده لانه گزینی را انجام دهد و شروع به رشد کردن کند.

 دلایل ناباروری زنان

هر چیزی که از به وقوع پیوستن مراحل بالا جلوگیری کند، می تواند از دلایل ناباروری زنان باشد. در این قسمت به تعدادی از دلایل ناباروری در زنان اشاره می کنیم :

اختلالات تخمک گذاری

اختلالات تخمک گذاری ۲۵ درصد از دلایل ناباروری زنان است و هنگامی رخ می دهد که زن به طور منظم تخمک گذاری نمی کند و یا اصلاً هیچ گونه تخمک گذاری ندارد. این مشکل به دلیل عدم تنظیم و تولید هورمون های تولید مثل است. شرایطی مانند سندروم تخمدان پلی کیستیک، تولید بیش از حد هورمون پرولاکتین و نارسایی زودرس تخمدان از عوامل اختلالات تخمک گذاری است.

سندروم تخمدان پلی کیستیک

سندروم تخمدان پلی کیستیک از عمده دلایل ناباروری است که حدود 8 درصد زنان به آن دچارند. زنان مبتلا سطح بالاتری از هورمون آندورژن یا هورمون مردانه را در بدن دارند که این موضوع سبب بروز آکنه و رشد ناخواسته موهای زائد در بدن می‌شود. اضافه وزن، دیابت یا مقاومت بدن به انسولین نیز از دیگر مشکلات این زنان است. تخمدان پلی کیستیک را در سونوگرافی به شکل رشته مرواریدی از کیست در تخمدان می‌توان تشخیص داد.

از علایم شایع تخمدان پلی کیستیک می‌توان به چرخه قاعدگی نامنظم، آکنه، پوست چرب، رشد موهای ناخواسته و اضافه وزن اشاره کرد. تخمدان پلی کیستیک باعث تخمک گذاری نامنظم و حتی قطع تخمک گذاری شده و عدم تعادل هورمونی نیز در این بیماری احتمال سقط جنین را بالا می‌برد.

اکثر خانم‌های مبتلا با داروهای کمک باروری سطح یک، یعنی قرص لتروزول ( کلومید یا فمارا) تحت درمان قرار می‌گیرند. در صورت موفقیت آمیز نبودن این روش داروهای کمک باروری قوی‌تر مانند گنادوتروپین‌‌‌ها تجویز می‌شوند. اگر هیچ یک از این روش‌‌ها به باردار شدن خانم کمکی نکند IVF پیشنهاد می‌شود. در صورتی که مقاومت به انسولین وجود داشته باشد قبل از آغاز درمان با داروهای کمک باروری از متفورمین استفاده می‌شود. کاهش وزن، ورزش منظم و تغییر رژیم غذایی هم می‌تواند موثر باشد.

عقیم سازی یا انسداد لوله های فالوپ

بنا بر تحقیقات، اختلالات لوله های فالوپ ۳۵ تا ۴۰ درصد از دلایل ناباروری زنان را تشکیل می دهد.  بیماری های التهابی لگنی یا بیماری های مقاربتی مانند کلامیدیا و سوزاک می تواند باعث انسداد لوله های فالوپ شود. همچنین جراحی های لگنی که بر لوله های فالوپ نیز تاثیر می گذارند می تواند ریسک ناباروری زنان را بالا ببرد.

 اندومتریوز

خطرات اندومتریوز

خطرات اندومتریوز

اندومتریوز شرایطی است که در آن بافت های رحمی در جایی به غیر از داخل رحم رشد می کنند. این مناطق شامل لوله های فالوپ، تخمدان ها،روده های بزرگ و کوچک و دیواره های شکمی و لگنی می شوند. این بافتها به تدریج بزرگ می شوند و به عمل جراحی برای بیرون آوردن آنها نیاز است که این عمل جراحی ممکن است باعث ناباروری در زنان شود.

از هر 10 زن یک نفر به اندومترویز مبتلاست. تشخیص این بیماری دشوار است و با سونوگرافی یا آزمایش خون قابل شناسایی نیست. به همین‌‌ دلیل بسیاری از زنان بدون آنکه بدانند از آن رنج می‌برند. برای درک بهتر اندومتریوز باید آن رابهتر بشناسید.

آندومتر بافتی است که داخل رحم را پوشانده است. در طول چرخه قاعدگی بافت داخلی رحم رشد کرده و ضخیم می‌شود تا خود را برای لانه گزینی جنین آماده کند. در صورتی که حاملگی رخ ندهد با شروع قاعدگی، آندومتر ریزش کرده و از طریق خون قاعدگی دفع می‌شود.

 

 

گاه آندومتر‌ در نزدیکی تخمدان‌‌ها و لوله‌های فالوپ‌ یا اطراف دستگاه تناسلی و گوارش و حتی در موارد نادر در ریه‌‌‌ها رشد می‌کند. زمانی که آندومتر در خارج از رحم شروع به رشد کند به آن آندومتریوز می‌گویند. آندومتریوز با درد و نازایی همراه می‌شود اما در برخی موارد نیز بدون علامت است.

اما اندومتریوز چطور سبب ناباروری می‌شود؟

رسوب آندومتر در جایی غیر از رحم می‌تواند از ورود تخمک به لوله‌های فالوپ پیشگیری کند. همچنین با ایجاد اختلالاتی در تخمک گذاری به خصوص اگر کیست آندومتر در تخمدان ایجاد شود می‌تواند زمینه ساز ناباروری باشد. حتی اگر لوله‌های فالوپ آزاد باشند و تخمک گذاری انجام شود التهاب ناشی از آندومترویز می‌تواند مانع از لانه گزینی جنین شود.

درمان اندومترویوز بستگی به‌‌ میزان شدت بیماری دارد.‌‌ اما میزان شدت اندومتریوز ارتباطی به درد آن ندارد. گاه اندومتریوز شدید اما بدون درد است و گاه آندومتریوز خفیف اما با درد وحشتناک لگنی است.

برداشتن رسوب آندومتر به کمک جراحی می‌تواند به باروری کمک کند‌. اگر مشکلی در تخمک گذاری وجود داشته باشد استفاده از داروهای کمک باروری می‌تواند موثر باشد. در صورت مسدود شدن لوله‌های فالوپ ممکن است درمان IVF توصیه شود. تغییر شیوه زندگی‌، کاهش وزن و انجام ورزش می‌تواند به کاهش درد کمک کند اما این موضوع از نظر علمی به اثبات نرسیده است.

 مشکلات رحم و گردنه رحم

مشکلات در رحم و دهانه آن نیز ممکن است باعث ناباروری زنان شود. تنگی گردن رحم یا رحم باریک یا کمبود مخاط رحمی معمولا شرایط را برای اسپرم و سفر آن به داخل رحم، سخت می کند.  اندومتریوز، فیبروم های رحمی و شکل نامناسب رحم می تواند در فرآیند باروری تاثیر بگذارد.

سن

هر چقدر زن پیر تر میشود فرایند باروری چالش رانگیز تر نی شود. کیفیت تخمک ها بعد از سی سالگی رو به کاهش می رود و هر چقدر زن به چهل سالگی نزدیک می شود، این شرایط بدتر می شود. این نکته به معنی این است که با افزایش سن، بارداری سخت تر می شود و احتمال سقط نیز وجود دارد.

همیشه دلیل ناباروری یک بیماری نیست. گاه افزایش سن سبب ناباروری در زنان می‌شود. کاهش قدرت باروری معمولا از 35 سالگی شروع می‌شود و با گذر از 40 سالگی افزایش می‌‌یابد.

این نوع از ناباروری با علامت خاصی همراه نیست اما برخی خانم‌‌‌ها ممکن است شاهد تغییر در چرخه قاعدگی و خونریزی‌های سبک‌تر یا نامنظم شدن دوره‌‌‌ها و خشکی واژن و کاهش مخاط دهانه رحم شوند.

با افزایش سن حتی اگر تخمک گذاری همچنان رخ دهد کیفیت تخمک پایین آمده و به همین‌‌ دلیل خانم بیشتر در معرض سقط جنین یا داشتن فرزندانی با اختلالات ژنتیکی قرار می‌گیرد. گاه علاوه بر کاهش تخمک گذاری ممکن است دوره‌‌‌ها نیز نامنظم شده و تخمک گذاری‌‌‌ها نامنظم یا قطع شوند.

درمان در این شرایط بسیار متفاوت خواهد بود. گاه استفاده از روش‌های کمک باوری نظیر مصرف قرص کلامید توصیه می‌شود و گاه باید از روش IVF استفاده کرد. اما باید این موضوع را هم در نظر گرفت که گرچه‌‌ میزان موفقیت IVF در یک خانم 31 ساله 38 درصد است، این‌‌ میزان در یک خانم 43 ساله به 10 درصد می‌رسد. دلیل این موضوع کاهش ذخایر تخمدان است و برخی خانم‌ها حتی ممکن است به تخمک اهدایی یا جنین اهدایی نیاز پیدا کنند.

ناباروری بی دلیل

ناباروری بی دلیل

ناباروری بی دلیل

در بعضی از اوقات پزشکان علیرغم این که آزمایش های زیادی را انجام داده‌اند، قادر به تشخیص دلیل ناباروری نیستند. ناباروری بی دلیل حدود ۱۰ درصد از زوجین دنیا را به خود درگیر کرده است. دلایلی که می توان برای آن پیش‌بینی کرد این است که تخمک در زمان مناسب رها نمی شود یا توانایی برای رسیدن به لوله های فالوپ یا رسیدن به اسپرم ها را ندارد.

درمان ناباروری زنان

همه دلایلی که در بالا اشاره شد نمی توانند شما را از تشکیل خانواده محروم کنند. بسیاری از زوجین با انتخاب روش های زیر میتوانند بارداری را تجربه کنند. بنابر دلیل ناباروری زوجین، یکی از روش های زیر می تواند انتخاب شود:

  • مصرف داروهای باروری

این داروها با تحریک کردن هورمون ها برای بالغ کردن و در نهایت آزاد سازی تخمک می‌توانند به کمک اختلالات تخمدانی بیایند. اگر چه مصرف این داروها عوارضی نیز مانند سندروم تخمدان تحریک پذیر یا افزایش ریسک ابتلا به تومورهای تخمدانی را نیز دارند.

  • جراحی

این جراحی ها شکل غیر نرمال و انسداد تخمدان ها را  برطرف می کنند. امروزه این جراحی ها به دلیل اینکه روش های دیگر، درصد موفقیت بیشتری دارند کمتر انجام می شوند.

  • IUI 

یکی از راه های درمان ناباروری در زنان تلقیح داخل رحمی یا IUI  است. در این درمان میلیون ها عدد از اسپرم ها در زمان تخمک گذاری به داخل رحم زن تزریق می شود. 

  • IVF

موثرترین درمان ناباروری، روش آی وی اف است. در این روش تخمک بالغ از مادر گرفته می‌شود و در آزمایشگاه با اسپرم بارور می شود. سپس تخمک بارور شده به داخل رحم بازگردانده می شود. این روش ممکن است چند هفته طول بکشد، چرا که باید تخمک بارور شده، لانه گزینی را با موفقیت انجام دهد.

[تعداد: 1    میانگین: 5/5]

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Open

 

اپلیکیشن مینت

 

Close